Dan denk je dus aan risicocommunicatie. Mensen moeten immers op de hoogte gebracht worden van de gevaren, en voorzorgsmaatregelen kunnen nemen. Maar over die maatregelen wordt nog wel eens verschillend gedacht. Daarnaast doe je ook aan crisiscommunicatie op het moment dat er een natuurbrand woedt. Hoe doe je dat dan? Laat je uitgebreid aan de media zien hoe je bezig bent met de bestrijding van de brand, of breng je daarmee juist iemand op een idee, en kun je wachten op de volgende melding?

Veluwe

De Veluwe is het grootste aaneengesloten natuurgebied in Nederland. Het is dus niet toevallig dat er door de twee veiligheidsregio’s die het gebied omvatten (Gelderland Midden en Noord- en Oost-Gelderland) al langer nagedacht wordt over risico- en crisiscommunicatie bij natuurbranden. Dat doen zij binnen de Commissie Risicobeheersing Natuurbranden Veluwe, samen met recreatieondernemers en natuurbeheerders. Eén van de producten die zij gezamenlijk maakten is ‘de natuurlijke boodschap’. Daarin staan aanbevelingen voor gemeenten, hulpdiensten, recreatieondernemers en natuurbeheerders over communiceren in natuurbrandgevoelig gebied. Daarmee wordt voorkomen dat bijvoorbeeld op de ene camping nog rustig gebarbecued mag worden, terwijl het vanwege de droogte bij het naastgelegen bungalowpark al verboden is.

Achterhaald

Maar, hoe doordacht ook, de actualiteit haalt bestaande afspraken in en levert nieuwe inzichten op. Zo was er de afspraak dat de (regionale) brandweer niet actief zou communiceren in tijden van droogte, het moment dat ‘code oranje’ of ‘code rood’ wordt afgegeven. De natuur is dan zó droog dat er reëel gevaar voor brand is. Een beginnend brandje kan daarbij in no time uitlopen op een onbeheersbare vlammenzee. Bij code oranje/rood surveilleren er dagelijks vliegtuigjes boven de Veluwe om beginnende branden te detecteren en door te geven aan de alarmcentrale. Dat spreekt natuurlijk aan, en dus is er altijd weer veel aandacht van veel media. Kun je dan nog zeggen: “Geen commentaar, want anders zou er wel eens iemand op rare ideeën kunnen komen?”

Brand

Dezelfde overweging moeten we ook maken in het geval van een daadwerkelijke brand. Dan wil je helemaal graag de berichtgeving regisseren. Een brand trekt immers altijd veel bekijks, en een natuurgebied kun je lastig afzetten. Anno 2010, met iedereen aan het twitteren, yammeren, youtuben en facebooken, kom je niet meer weg met: “We zeggen er liever niks over”. Dus wachten we niet meer af totdat de media hun eigen verhaal maken, of hun eigen bronnen zoeken (dat gebeurt tóch wel), maar nemen we onze verantwoordelijkheid en vertellen het complete verhaal, met alle nuanceringen van dien.

Samen

Gelukkig is natuurbrand en de communicatie eromheen op de Veluwe allang geen zaak meer van de brandweer alleen. Niet alleen Recron en Bosschap voelen (het communiceren over) de risico’s van natuurbrand als hun medeverantwoordelijkheid, maar ook de provincie Gelderland en de Veluwse gemeenten werken met de veiligheidsregio’s samen, onder andere bij het sturen van bewonersbrieven, oefeningen en verspreiden van informatie via kranten, websites of folders. Daarnaast zijn op landelijk niveau de communicatiebanden met Staatsbosbeheer, Bosschap en Natuurmonumenten aangehaald, zodat we op de hoogte zijn van elkaars mediaoptreden. Dat laatste is van belang omdat media vaak op zoek zijn naar controverses, en die belangentegenstellingen tussen groen (natuur) en rood (brandweer) waren er zeker in het verleden. Nog steeds duikt regelmatig de discussie op: moeten we de bossen ‘netjes’ houden, zodat de brandweer makkelijk overal toegang heeft, of maken we het spannender en aantrekkelijker, zodat de natuur meer haar gang kan gaan, maar de brandweer het moeilijker heeft?

Belangen

Gelukkig is het tegenwoordig een discussie, en niet een kwestie van tegenover elkaar staan. De partijen begrijpen elkaars belangen en de overleggen zijn constructief. Ook op bestuurlijk gebied beseffen de natuurbrandpartners steeds beter dat ze inderdaad partners zijn. Daar is een behoorlijke stap mee gemaakt sinds de aanstelling – in december 2009 – van de landelijke kwartiermaker  ‘Interbestuurlijke samenwerking natuurbranden’. Gedetacheerd vanuit de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland, maakt zij onder de vleugels van het Ministerie van BZK zoveel mogelijk partijen bewust van de gevaren van natuurbrand, en van de noodzaak tot samen optrekken, zowel in preventieve als in repressieve zin. Hoog op de lijst van te-ontwikkelen-zaken staat bij haar een nieuwe ‘natuurlijke boodschap’, maar dan een die geldt voor het hele land.

In 2009 won de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland de publieke veiligheidaward vanwege de aanzet tot samenwerking inzake natuurbranden. Op YouTube vind je het filmpje dat weergeeft waar het winnende project, Phoenix, voor stond.

Op de site www.natuurbrandgevaar.nl vind je de actuele stand van droogte in een aantal gebieden.

Herma van Eijk, Communicatieadviseur Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland

E: h.vaneijk@vnog.nl