7 juli: Nederland verslaat Uruguay met 3-2 en zit in de finale van het WK voetbal in Zuid-Afrika 2010. Jawel, we krijgen een huldiging! Een druk feestje, ook voor het Nationaal CrisisCentrum. En er staat druk op de ketel: de voorbereidingstijd bedraagt minder dan 1 week. In enkele dagen wordt de huldiging tot in detail georganiseerd. Spitsuur voor de gemeenten Den Haag, Noordwijk en Amsterdam, KNVB, NS en Prorail, Schiphol, KLPD, NCTb, LOCC, Kmar, politieregio’s, Rijkswaterstaat, de Dienst van het Koninklijk Huis en de ministeries van VenW, Defensie, Justitie, Algemene Zaken, VWS en Binnenlandse Zaken.

Alle partijen bijeen

Na het bereiken van de finale brengt het NCC de betrokken partijen bijeen in meerdere vergaderingen. Het NCC zorgt voor de bestuurlijke en operationele afstemming. Het NCC is het centrale punt voor de meest recente informatie. Er zijn wel tien conceptprogramma’s voor de huldigingsdag verschenen die telkens gewijzigd moesten worden. Dan is het belangrijk dat iemand de meest recente versie heeft en verspreidt.

Op de dag van de huldiging zelf is het NCC ook het centrale informatiepunt. Het NCC heeft een liaison in Amsterdam. Op het NCC zelf zijn weer liaisons van diverse partners paraat. Daardoor zijn de communicatielijnen kort. Rondom de huldiging verzendt het NCC vijf situatierapporten (SITRAPs) met daarin de actuele stand van zaken en een media-analyse.

Mensen verdrukt in de hekken

Ruben van Hofwegen, medewerker FrontOffice van het NCC, zegt: “De eerste vergadering met betrokken partners vond plaats op 8 juli, de dag na de halve finale. Omdat in korte tijd een heel groot evenement neergezet moest worden, was het een drukte van jewelste bij de vergadering. Er moest veel worden afgestemd. Ondanks dat het winnen van het EK al weer 22 jaar geleden is staan bij veel mensen de beelden nog scherp op het netvlies. Het ging toen flink mis op het Museumplein. Door de grote mensenmassa werden mensen verdrukt in de hekken. Veel van hen werden onwel en het had veel erger kunnen aflopen.”

Geen bus!

Tijdens de voorbereidende vergaderingen werd gedecideerd afgezien van een bustour. Ruben hierover: “In 1988 duurde de rit van Eindhoven naar Amsterdam uren door de vele uitzinnige supporters langs de weg. Dit leverde gevaarlijke situaties op. Dit jaar gebeurde dit opnieuw, na het kampioenschap van Twente. Om deze taferelen te voorkomen, is gekozen voor vervoer per helikopter.”

Geen ramp, een feestje!

Manon Ostendorf, senior communicatieadviseur NCC had er meteen zin in. Glimlachend had ze Oranje van Uruguay zien winnen. Handenwrijvend: “Ik dacht meteen: dit wordt een huldiging, een feestje!  Geen crisis, maar een heus festijn! Goede afstemming van de communicatie is dan onmisbaar.” Manon weet waarover ze praat. Na een lange carrière als politiewoordvoerder, adviseert zij vanuit het NCC dagelijks over risico- en crisiscommunicatie.

Enthousiast vervolgt zij: “Binnen het NCC zijn de crisiscommunicatieadviseurs merendeels bezig met trieste calamiteiten, waarbij slachtoffers zijn te betreuren. Dit keer was er een andere uitdaging. Het moest vooral gecontroleerd gezellig worden en mocht in geen geval uitmonden in een crisis. Dat gaf mij echt een positieve prikkel in de voorbereidingen. Leuk om nu ook eens met een feestje bezig te mogen zijn.”

Spelverdeler

Manon vervolgt: “Het NCC coördineerde. Dat is niet hetzelfde als alle werkzaamheden overnemen! Dan zet je juist de kracht van je organisatie buitenspel. De dagelijkse ervaring en bestaande netwerken van de betrokken woordvoerders zijn de belangrijkste pijlers. In voetbaltermen: het NCC vervulde de rol van spelverdeler in de communicatie. Wij verspreidden de beleidslijnen en wisselden de informatie uit tussen maar liefst 18 partijen, die ieder op hun manier bij de organisatie waren betrokken. We hielpen, waar nodig, met het maken van contacten en het leggen van verbanden. “De grootste uitdaging,” zegt de communicatieadviseur, “was te voorkomen dat het krappe programma al in Den Haag onder druk zou komen te staan. Maar hoe zorg je ervoor dat een uitzinnig, enthousiast publiek maandag wegblijft van Schiphol of bij Huis ter Duin en dinsdag niet massaal naar Den Haag komt? Een uitgekiend programma met heldere en gelijkluidende communicatie droeg er zeker toe bij dat alles goed is verlopen.”

Landelijke afstemming was nuttig

Maureen Sarucco, directeur Openbare Orde en Veiligheid gemeente Amsterdam over de samenwerking met het NCC: “Landelijke afstemming bij het NCC over de huldiging van het Nederlands elftal was nuttig. Ten eerste omdat de terugkomst van het Elftal en de huldiging verspreid waren over meerdere regio’s. Ten tweede omdat de huldiging in Amsterdam bestemd was voor de Nederlandse bevolking. Tenslotte omdat voor een goed verloop van de dag de samenwerking van meerdere centrale en lokale partijen nodig was. Via het NCC was het mogelijk om gezamenlijk een aantal uitgangspunten en randvoorwaarden te formuleren. Voorts natuurlijk het aspect van de bijstand. Ook de afspraken over de woordvoering hebben hun waarde laten zien. Maar ook ten tijde van de operatie was de samenwerking prima. De aanwezigheid van een liaison van het NCC in het beleidscentrum van Amsterdam, heeft in dit opzicht goed gewerkt.”

Bijstand uit heel het land

Bram de Nood geeft de werkzaamheden van het LOCC weer: Het Landelijk Operationeel Coördinatie Centrum ging aan de slag met de politie- en veiligheids-regio’s Hollands-Midden en Amsterdam-Amstelland. Verschillende scenario’s werden uitgewerkt evenals een prognose van het aantal mensen dat Amsterdam op de dag van de huldiging zou bezoeken. Uitgegaan werd van maximaal 1 miljoen bezoekers op de route van hulding: van Marinekazerne via de grachten en uiteindelijk op het Museumplein. In totaal werden er 2500 politiemensen ingezet: 9 pelotons Mobiele Eenheid (ME) en een aantal groepen Aanhoudings-Eenheid (AE) afkomstig uit alle andere politieregio’s, maar ook een ambulanceboot uit Friesland. Het Korps Landelijke Politiediensten leverde steun aan Amsterdam-Amstelland en Hollands-Midden. Het zorgde voor luchtsteun met politiehelikopters met luchtbeelden, begeleidde het vervoer over de weg van de spelers met motorrijders en begeleidde de grachtentocht met politieboten en mensen van de waterpolitie.

Ook Defensie droeg een steentje bij. Met pelotons van de Koninklijke Marechaussee, teams van de Explosieven Opruimings Dienst Defensie en duikgroepen van de Marine. En natuurlijk prominent in beeld: het Marine Etablissement Amsterdam en de helikopters van defensie om de voetballers van Oranje te verplaatsen.

Bijstand Belgische ME

Bovenop alle inzet van Nederlandse politiemensen werd gebruikmakend van het Verdrag van Senningen (Beneluxverdrag) een peloton ME van de Federale Politie van België in Amsterdam ingezet. Deze samenwerking is ontstaan bij de organisatie van een vorig ‘voetbalfeestje’: Euro 2000.

Patrick Voss, waarnemend hoofd LOCC:

“Het voelde goed om te zien hoe professionals van allerlei publieke en private organen in zo’n korte tijd een dergelijke prestatie hebben neergezet. Dat is nog eens multidisciplinair werken!!!

De leermomenten volgens het LOCC zaten vooral in het grijze gebied tussen bestuurlijke en operationele coördinatie. Een onderwerp dat binnenkort nadrukkelijker tussen het NCC en LOCC besproken zal gaan worden. Immers het zijn juist deze operationele gebeurtenissen waar we van kunnen leren en waarmee we onze samenwerking kunnen optimaliseren.

Hoe kijkt hoofd NCC terug op de huldiging?

Het NCC heeft tijdens deze klus bij uitstek de bestuurlijke afstemming bij de operationele uitvoering kunnen brengen. Hierbij kon iedere organisatie vanuit de eigen kracht haar verantwoordelijkheid waarmaken. Ondanks dat alle partijen een “feestje” voor ogen hadden, waren belangen soms tegengesteld. Daar is duidelijk en transparant over gediscussieerd.

Uiteindelijk zijn we in gezamenlijkheid tot een mooi resultaat gekomen. Hierbij was de openbare orde en veiligheid in het kader van het openbaar belang een voorwaarde om het feest te kunnen vieren. Dat kan alleen als bestuurlijke afstemming hand in hand gaat met operationele uitvoering en een afgestemde communicatie. Ik ben er trots op dat het NCC daarin een centrale rol heeft vervuld. Het was een arbeidsintensieve periode die niet alleen veel energie heeft gekost, maar ook veel energie heeft gebracht. De vruchtbare samenwerking heeft ons nieuwe inzichten gebracht en biedt een mooi perspectief voor de toekomst.