30 augustus 2010 11:56

Uit onderzoek en ervaringen met rampen in de wereld, blijkt dat de hulpverlening in de periode direct na een ramp, de zogeheten nafase, vaak beter kan. Zo kost de opbouw na de orkaan Katrina veel energie, geld en tijd. Zelfs na vijf jaar wordt er nog steeds gewerkt aan het herstel van de infrastructuur en blijkt ook de psychosociale opvang nog van groot belang.

De ramp na de ramp

Een ramp is in zijn aard al desastreus, maar de nasleep van een ramp kan de ramp versterken: de ramp na de ramp. Want wie herinnert zich niet de honderden foto’s van vermisten na 11 september 2001 of de tsunami in 2004? Voor vele nabestaanden begon toen immers pas de ramp. Toch wordt de nafase in het huidige rampen- en crisisbeheersingsbeleid in Nederland vaak onvoldoende meegenomen, zoals de Task Force Management Overstromingen constateert in haar eindrapport.

De nafase, de fase na de incidentbestrijding, bestaat uit 3 onderdelen:

1. (Her)huisvesting, herstel en wederopbouw.
2. Geneeskundige opvang en verzorging: ná de opvang van getroffenen in de acute fase. Bijvoorbeeld in een brandwondencentrum of revalidatiecentrum.
3. Psychosociale opvang.

Nafase op de agenda

In Nederland wordt op diverse fronten (lokaal, regionaal, overheid en bedrijfsleven) invulling gegeven aan de nafase. De rijksoverheid wordt direct betrokken bij de rampen met een nationaal karakter en de nafase daarvan. Het gaat hierbij dan om scenario’s beschreven in de strategie Nationale Veiligheid, zoals grootschalige overstromingen, een grieppandemie, een nucleaire ramp of grootschalige ICT-uitval. Een rijksbrede nazorgstrategie hiervoor ontbreekt echter. Het Kabinet vindt het noodzakelijk om goed voorbereid te zijn op de fase ná de directe bestrijding van een ramp en heeft de versterking van de nafase bij rampen op de agenda gezet. Het is belangrijk om na een ramp zo goed en zo snel mogelijk terug te keren naar het ‘dagelijks leven’ om zo de effecten van een ramp zoveel mogelijk te beperken.

Rijksbrede nazorgstrategie

Daarom wordt er in rijksbreed verband gewerkt aan een nazorgstrategie in het project ‘Nafase’. Dit project zal eind augustus 2010 starten met een onderzoek door IVA Beleidsonderzoek en Advies, verbonden aan de universiteit van Tilburg. Rollen en taken van organisaties die belast zijn met de nafase worden inzichtelijk gemaakt. Problemen en valkuilen in de nafase zullen in kaart worden gebracht om zo zicht te krijgen op eventueel aanvullende benodigde capaciteiten, processen en instrumenten. Bovendien worden al tijdens dit onderzoek de contouren van een rijksbrede nazorgstrategie opgetekend. Met dit project kan zowel de voorbereiding op als de nafase zelf versterkt worden en de ramp na de ramp zoveel mogelijk voorkomen worden.

Mathilda Buijtendijk, Programma Dreigingen en Capaciteiten, Ministerie van BZK

E: nccwebsite@minbzk.nl